Bandhkam Kamgar yojana : महाराष्ट्रातील लाखो नोंदणीकृत बांधकाम कामगारांसाठी राज्य सरकारने एक अत्यंत दिलासादायक निर्णय घेतला आहे. बांधकाम क्षेत्रातील कामगारांना सामाजिक आणि आर्थिक सुरक्षा देण्यासाठी सरकारने तब्बल २७ हून अधिक कल्याणकारी योजनांची मोठी यादी जाहीर केली आहे. या योजना कामगारांच्या आणि त्यांच्या कुटुंबाच्या आयुष्यातील शिक्षण, आरोग्य, निवास आणि सामाजिक सुरक्षा यांसारख्या प्रत्येक महत्त्वाच्या टप्प्यावर मोठा आधार देत आहेत.
जर तुम्ही बांधकाम कामगार असाल, तर या सर्व योजनांचा लाभ घेण्यासाठी महाराष्ट्र इमारत व इतर बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळाकडे (MahaBOCW) तातडीने नोंदणी करणे आवश्यक आहे.
Bandhkam Kamgar yojana प्रमुख योजना आणि मिळणारे महत्त्वपूर्ण लाभ:
कामगारांच्या गरजा लक्षात घेऊन तयार केलेल्या प्रमुख योजनांचे स्वरूप खालीलप्रमाणे आहे:
१. शिक्षणासाठी मोठा आधार: मुलांचे भविष्य सुरक्षित
कामगारांच्या पहिल्या दोन मुलांसाठी उच्च शिक्षणाचे स्वप्न पूर्ण करण्यासाठी शासन मोठी मदत करत आहे:
- शालेय शिक्षण (१०वी, १२वी): प्रत्येक वर्षी ₹ १०,००० ची मदत.
- पदवी अभ्यासक्रम (B.A., B.Sc. इ.): प्रत्येक वर्षी ₹ २०,००० चे सहाय्य.
- अभियांत्रिकी (इंजिनियरिंग) पदवी: वार्षिक ₹ ४०,००० चा लाभ.
- वैद्यकीय (मेडिकल) पदवी: वार्षिक ₹ १,००,००० चे सर्वात मोठे अर्थसहाय्य.
- MS-CIT प्रशिक्षण: संगणक साक्षरतेसाठीच्या या अभ्यासक्रमाचा संपूर्ण खर्च मंडळ परत करते.
२. आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण: आजारपणात सुरक्षा कवच
कामगार आणि त्यांच्या कुटुंबाला आजारपणात आर्थिक चिंता सतावू नये यासाठी महत्त्वपूर्ण योजना उपलब्ध आहेत:
- गंभीर आजारासाठी उपचार: कामगार किंवा कुटुंबातील व्यक्तीच्या गंभीर आजारांवर उपचारासाठी ₹ १,००,००० पर्यंतची आर्थिक मदत.
- महात्मा ज्योतिराव फुले जन आरोग्य योजना (MJPJAY): नोंदणीकृत कामगारांना या योजनेत ₹ ५ लाखांपर्यंतचे मोफत उपचार मिळतात.
- कुटुंब नियोजन लाभ: एका मुलीच्या जन्मानंतर कुटुंब नियोजन शस्त्रक्रिया केल्यास, त्या मुलीच्या नावावर ₹ १,००,००० ची मुदतबंद ठेव (१८ वर्षांसाठी) ठेवली जाते.
३. निवासासाठी भरीव अर्थसहाय्य: स्वतःच्या घराचे स्वप्न पूर्ण
प्रत्येक कामगाराचे स्वतःचे घर असावे या उद्देशाने ही मदत दिली जाते:
- घर बांधणी/खरेदीसाठी मदत: नवीन घर बांधण्यासाठी किंवा खरेदीसाठी कामगारास एकूण ₹ ४,५०,००० (केंद्र सरकारकडून ₹ २,००,००० आणि कल्याणकारी मंडळाकडून ₹ २,५०,०००) पर्यंतची मदत मिळते.
४. सामाजिक सुरक्षा: कुटुंबासाठी आर्थिक आधार
दुर्दैवी परिस्थितीत कामगाराच्या कुटुंबाला मोठा आधार देण्यासाठी सामाजिक सुरक्षा योजना कार्यान्वित आहेत:
| प्रसंग | मिळणारे अर्थसहाय्य (एकूण) | इतर लाभ |
| कामावर मृत्यू झाल्यास | ₹ ५,००,००० | अंत्यविधीसाठी तातडीची ₹ १०,००० मदत. |
| नैसर्गिक मृत्यू झाल्यास | ₹ २,००,००० | अंत्यविधीसाठी तातडीची ₹ १०,००० मदत. |
| अपंगत्व आल्यास | ₹ २,००,००० पर्यंत मदत | अपंगत्वाच्या प्रमाणानुसार अर्थसहाय्य. |
| विधवा पत्नी/पतीस मदत | सलग ५ वर्षांपर्यंत प्रतिवर्षी ₹ २४,००० | कामगाराच्या मृत्यूनंतर कुटुंबाला नियमित आर्थिक आधार. |
नोंदणी प्रक्रिया काय आहे?
या सर्व योजनांचा लाभ घेण्यासाठी सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे महाराष्ट्र इमारत व इतर बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळाकडे (MahaBOCW) नोंदणी करणे.
- आवश्यक पात्रता: मागील १२ महिन्यांत ९० दिवसांपेक्षा अधिक दिवस बांधकाम कामगार म्हणून काम केल्याचे प्रमाणपत्र असणे आवश्यक आहे.
- नोंदणी कुठे करावी? कामगार मंडळाच्या अधिकृत वेबसाइटवर (MahaBOCW) ऑनलाइन अर्ज करता येतो, किंवा तुमच्या जवळच्या कामगार कार्यालयात संपर्क साधूनही नोंदणी प्रक्रिया पूर्ण करता येते.
कामगारांनी लक्षात ठेवावे की, योजनांच्या अटी व शर्तींमध्ये बदल होण्याची शक्यता असते. त्यामुळे अर्ज करण्यापूर्वी मंडळाच्या अधिकृत संकेतस्थळावर किंवा स्थानिक कामगार कार्यालयात अद्ययावत माहिती घेणे अत्यंत आवश्यक आहे. या कल्याणकारी योजना बांधकाम कामगारांच्या जीवनात मोठा बदल घडवून आणण्याची क्षमता ठेवतात. योग्य वेळी नोंदणी करून कामगारांनी आपल्या हक्काच्या लाभांसाठी पात्र व्हावे, असे आवाहन करण्यात येत आहे.