Farmer Royalty Free :महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांसाठी एक अतिशय उपयुक्त आणि दिलासादायक निर्णय समोर आला आहे. आता शेती सुधारणा, विहिरी खोदणे, गोठा बांधणे, शेतघर दुरुस्ती आणि इतर कृषी कामांसाठी लागणारा गाळ, माती आणि मुरूम पूर्णपणे मोफत मिळणार आहे. यासाठी शेतकऱ्यांना कोणतीही रॉयल्टी किंवा स्वामित्व धन द्यावे लागणार नाही. हा निर्णय शेतकऱ्यांच्या व्यावहारिक अडचणी लक्षात घेऊन घेण्यात आला आहे.
शासन निर्णयाचे मुख्य मुद्दे
- रॉयल्टी मुक्त सुविधा: शेतीशी संबंधित वैयक्तिक कामांसाठी गौण खनिजे (माती, गाळ, मुरूम) वापरताना एक रुपयाही खर्च येणार नाही.
- ट्रॅक्टर-बैलगाड्यांवर कारवाई बंद: शेतकऱ्यांच्या वाहनांवर अडथळा आणणाऱ्या किंवा दंडात्मक कारवाई करणाऱ्या अधिकाऱ्यांवर आता स्वतः कारवाई होईल.
- व्यावसायिक वापराला कठोर शिक्षा: हा लाभ फक्त वैयक्तिक शेती कामांसाठी आहे. व्यावसायिकरित्या विक्री किंवा इतर वापर आढळल्यास कायद्यानुसार दंडात्मक कारवाई केली जाईल.
- जलसंपदा विभागाच्या जागांवर मुभा: गावतळी, शेततळी, पाझर तलाव, बंधारे, मालगुजारी तलाव इत्यादी ठिकाणांहून गाळ काढण्यास पूर्ण परवानगी.
महसूलमंत्री चंद्रशेखर बावनकुळे यांनी विधिमंडळात हा ऐतिहासिक निर्णय जाहीर केला. हा निर्णय केवळ शेतकऱ्यांच्या कल्याणासाठी घेण्यात आला आहे.
गाळ-मुरूम कुठे आणि कसे वापरता येईल?
शेतकरी आता खालील ठिकाणांहून सामग्री काढू शकतात:
- गावतळी, शेततळी आणि पाझर तलाव
- बंधारे आणि लघुसिंचन तलाव
- स्वतःच्या शेतातील जागा
- जलसंपदा आणि मृद व जलसंधारण विभागाच्या क्षेत्रातील सर्व जलकुंभ
उपयोग:
- पावसाळ्यात शेत आणि शेतरस्त्यांवरील चिखल भरणे
- खड्डे बुजवणे
- विहीर खोदणे किंवा दुरुस्त करणे
- जनावरांचा गोठा बांधणे
- शेतघराची दुरुस्ती
- शेतीची एकूण सुधारणा
गाळ हे नैसर्गिक खत म्हणूनही शेतीसाठी फायदेशीर ठरते.
परवानगी प्रक्रिया सोपी आणि वेगवान
शेतकऱ्यांना शासकीय कार्यालये फिरत राहावे लागू नये, यासाठी प्रक्रिया सुलभ करण्यात आली आहे:
- स्थानिक तलाठ्याकडे साधा अर्ज करा.
- संबंधित मंडळ अधिकारी १५ दिवसांच्या आत परवानगी देणे बंधनकारक.
- जलसंधारण विभागाच्या तलाव/नाल्यासाठी विभागाचे ना-हरकत प्रमाणपत्र.
- महसुली नाल्यासाठी तहसीलदारांचे ना-हरकत प्रमाणपत्र.
ही वेळबद्ध प्रक्रिया शेतकऱ्यांसाठी मोठी सोय करणारी आहे.
शेतकऱ्यांसाठी का महत्त्वाचा आहे हा निर्णय?
शेतीचे काम करताना छोट्या-मोठ्या सुधारणांसाठी माती-मुरूमची आवश्यकता नेहमीच पडते. पूर्वी यासाठी रॉयल्टी, परवानग्या आणि अधिकाऱ्यांच्या त्रासामुळे खूप अडचणी येत होत्या. आता ही सर्व अडचणी दूर झाल्याने शेतकऱ्यांना थेट फायदा होईल. तलावांचे गाळ काढल्याने पाणी साठवण क्षमता वाढेल आणि शेतीला नैसर्गिक खतही मिळेल.
महत्त्वाची सूचना: हा लाभ फक्त वैयक्तिक शेती उपयोगासाठी आहे. कागदपत्रे व्यवस्थित ठेवा आणि नियमांचे पालन करा.
