kisan drone anudan शेतीत आता ट्रॅक्टर किंवा नांगराच्या पुढे जाऊन ‘ड्रोन’ या आधुनिक उपकरणाने प्रवेश केला आहे. पारंपरिक शेतीच्या पद्धती मागे टाकून आता शेती हायटेक (High-Tech Farming) होत आहे. याच दिशेने एक महत्त्वाचं पाऊल म्हणून सरकारने ‘नवी किसान ड्रोन योजना’ आणली आहे. या योजनेत ड्रोन खरेदीवर ५ लाख रुपयांपर्यंत अनुदान मिळत आहे. ही योजना नेमकी काय आहे, अनुदान किती आणि कसे मिळेल, याची सविस्तर माहिती जाणून घ्या.
ड्रोन शेतीसाठी का महत्त्वाचे? (The Power of Kisan Drone)
किसान ड्रोन केवळ एक खेळणं नाही, तर ते आधुनिक शेतीचे अत्यंत प्रभावी साधन आहे.
- जलद आणि प्रभावी फवारणी: ड्रोनमुळे आता पाठीवर पंप घेऊन फवारणी करण्याची वेळ गेली. ड्रोन एका दिवसात १० ते २० एकर शेतीत फवारणी करू शकते.
- परिणामकारकता: ड्रोनमधून फवारणी केल्याने औषधांचे ‘नॅनो पार्टिकल्स’ तयार होतात, ज्यामुळे फवारणी अधिक परिणामकारक होते आणि पिकाला चांगला फायदा मिळतो.
तुम्हाला किती अनुदान मिळू शकते? (Subsidy Structure)
ड्रोन खरेदीसाठी मिळणारे अनुदान अर्जदाराच्या वर्गानुसार निश्चित केले आहे. साधारणतः ड्रोनची किंमत १० लाख रुपये गृहीत धरल्यास मिळणारे अनुदान खालीलप्रमाणे आहे:
| लाभार्थी वर्ग | अनुदानाची टक्केवारी | कमाल अनुदानाची रक्कम |
| कृषी पदवीधर (BSc Agri/Horticulture) | ५०% | ₹५ लाख |
| सर्वसाधारण शेतकरी | ४०% | ₹४ लाख |
टीप: कृषी पदवीधर व्यक्तीगत असोत, सामूहिक असोत किंवा अवजारे बँकेतून अर्ज करत असोत, त्यांना ५०% अनुदान मिळते.
ड्रोन अनुदानासाठी अर्ज करण्याची प्रक्रिया kisan drone anudan
ड्रोन खरेदीवर अनुदान मिळवण्यासाठी खालील सोप्या टप्प्यांमध्ये अर्ज करावा लागेल:
- अर्ज करा: सर्वप्रथम शेतकऱ्यांनी महाडीबीटी (MahaDBT) वेब पोर्टल वर अर्ज करणे आवश्यक आहे.
- निवड झाल्यावर: अर्ज निवडला गेल्यानंतर, तुम्हाला आवश्यक कागदपत्रे (उदा. आधार, बँक पासबुक) अपलोड करावी लागतील.
- कोटेशन/टेस्ट रिपोर्ट: मंजुरीसाठी ड्रोन कंपन्यांकडून कोटेशन (Quotation) आणि टेस्ट रिपोर्ट मिळवून ते पोर्टलवर अपलोड करावे लागतात.
- कंपन्यांची यादी: ड्रोन खरेदीसाठी आवश्यक असलेल्या कंपन्या आणि डीलर्सची यादी (जवळपास १७ कंपन्या) शासनाच्या माहितीनुसार उपलब्ध आहे.
प्रशिक्षण बंधनकारक (Training is Mandatory)
या योजनेचा सर्वात महत्त्वाचा भाग म्हणजे ‘प्रशिक्षण’. शासनाच्या नियमानुसार, प्रशिक्षण घेतल्याशिवाय अनुदानाचा लाभ मिळत नाही.
- प्रशिक्षणाची सोय: जर शेतकऱ्याला स्वतः ट्रेनिंगला जाता येत नसेल, तर तो त्यांच्या सुशिक्षित मुलगा किंवा मुलीला प्रशिक्षणासाठी पाठवू शकतो.
- ट्रेनिंग सेंटर: यासाठी वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठ, परभणी येथे ड्रोन ट्रेनिंग सेंटर उपलब्ध आहे.
अनुदान मिळवण्याचा अंतिम टप्पा
प्रशिक्षण पूर्ण झाल्यानंतर अंतिम टप्पे खालीलप्रमाणे आहेत:
- प्रशस्तीपत्र: ट्रेनिंग पूर्ण झाल्यावर तुम्हाला प्रशिक्षण पूर्ण केल्याचे प्रशस्तीपत्र मिळेल.
- ड्रोन खरेदी: त्यानंतर तुम्ही ड्रोन खरेदी करू शकता.
- बिल अपलोड: ड्रोन खरेदीचे मूळ बिल आणि इतर आवश्यक कागदपत्रे पोर्टलवर अपलोड करावी लागतील.
- तपासणी आणि वितरण: कागदपत्रे अपलोड झाल्यावर ड्रोनची तपासणी केली जाईल आणि त्यानंतर तुमच्या खात्यात अनुदानाची रक्कम जमा होईल.
‘नवी किसान ड्रोन योजना’ ही केवळ शेतीतील आधुनिकतेची नव्हे, तर कृषी पदवीधर युवकांसाठी रोजगाराच्या संधी निर्माण करणारी योजना आहे. या आधुनिक साधनामुळे शेतीचा खर्च आणि वेळ वाचतो. शेतीला हायटेक करण्यासाठी ही एक सुवर्णसंधी आहे. त्यामुळे, इच्छुक शेतकऱ्यांनी आणि तरुणांनी त्वरित महाडीबीटी पोर्टलवर अर्ज करून या योजनेचा लाभ घ्यावा.
