mulching paper anudan : महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांना आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून शेतीत क्रांती घडवता यावी आणि पाण्याचे नियोजन प्रभावीपणे करता यावे, या उद्देशाने राज्य शासनाने ‘प्लास्टिक मल्चिंग यंत्र अनुदान योजना’ (MahaDBT) सुरू केली आहे. या महत्त्वाकांक्षी योजनेमुळे शेतकऱ्यांना मल्चिंग यंत्राच्या खरेदीवर मोठा आर्थिक आधार मिळणार आहे.
मल्चिंगचे फायदे: शेतीतला महत्त्वाचा बदल
प्लास्टिक मल्चिंगमुळे शेतीत अनेक सकारात्मक बदल घडतात:
- पाण्याची मोठी बचत: मल्चिंग पेपर जमिनीतील ओलावा टिकवून ठेवतो आणि पाण्याचे बाष्पीभवन सुमारे ३०% पर्यंत रोखतो. यामुळे पाण्याची मोठी बचत होते.
- तण नियंत्रण: मल्चिंगमुळे तणांची वाढ पूर्णपणे थांबते. परिणामी, तण काढण्यासाठी लागणारा मजुरी खर्च कमी होतो, ज्यामुळे शेतकऱ्याचा एकूण उत्पादन खर्च घटतो.
- उत्पादन वाढ: जमिनीतील तापमान आणि ओलावा संतुलित राखला गेल्यामुळे पिकांची वाढ चांगली होते आणि मालाची गुणवत्ता सुधारून उत्पादन वाढते.
mulching paper anudan कोणाला किती अनुदान मिळणार?
शासन शेतकऱ्यांच्या गटांनुसार मल्चिंग यंत्रावर अनुदानाची रक्कम निश्चित केली आहे:
लाभार्थी प्रवर्ग , कमाल अनुदानाची मर्यादा
अनुसूचित जाती/जमाती (SC/ST), अल्पभूधारक, किंवा महिला शेतकरी ₹७५,०००/− पर्यंत किंवा यंत्राच्या किमतीच्या ५०% पर्यंत, यापैकी जी रक्कम कमी असेल.
इतर शेतकरी ₹५०,०००/− पर्यंत किंवा यंत्राच्या किमतीच्या ४०% पर्यंत, यापैकी जी रक्कम कमी असेल.
योजनेसाठी महत्त्वाच्या अटी
या अनुदानाचा लाभ घेण्यासाठी शेतकऱ्यांनी काही मूलभूत अटी पूर्ण करणे गरजेचे आहे:
- निवास आणि जमीन: अर्जदार महाराष्ट्राचा रहिवासी असावा आणि त्याच्या नावावर शेतजमीन (७/१२ आणि ८-अ उतारा) असणे आवश्यक आहे.
- ट्रॅक्टरची अट अनिवार्य: हे मल्चिंग यंत्र ट्रॅक्टरने चालवले जात असल्याने, अर्जदार किंवा त्याच्या कुटुंबातील (आई/वडील) सदस्याच्या नावावर ट्रॅक्टर असणे बंधनकारक आहे. त्यासाठी ट्रॅक्टरचे वैध नोंदणी प्रमाणपत्र (RC बुक) सादर करावे लागेल.
- कुटुंब मर्यादा: कुटुंबातील कोणत्याही सदस्याने मागील १० वर्षांत ‘ वर्षांत या यंत्रावर अनुदान घेतलेले नसावे.
अर्ज प्रक्रिया आणि कागदपत्रे
या योजनेसाठी शेतकऱ्यांनी MahaDBT पोर्टलवर ऑनलाइन अर्ज करायचा आहे.
- अर्ज: पोर्टलवर प्रोफाईल १००% पूर्ण करून ‘कृषी यांत्रिकीकरण’ या पर्यायाखाली ‘प्लास्टिक मल्चिंग यंत्रा’साठी अर्ज भरावा.
- निवड: अर्ज सादर झाल्यावर, नियमानुसार ऑनलाइन लॉटरी (Online Lottery) काढून लाभार्थ्यांची निवड केली जाते.
- खरेदी: लॉटरीमध्ये नाव आल्यास पूर्व-संमती पत्र मिळेल. हे पत्र मिळाल्यानंतरच अधिकृत डीलरकडून यंत्र खरेदी करणे आवश्यक आहे.
आवश्यक कागदपत्रे
म्हणून ७/१२, ८-अ उतारा, ट्रॅक्टरचे RC बुक, आधार कार्ड, बँक पासबुकची प्रत, डीलरचे कोटेशन आणि केंद्राच्या मान्यताप्राप्त संस्थेचा ‘टेस्ट रिपोर्ट’ सोबत ठेवावा.
कृषी विभागाने राज्यातील जास्तीत जास्त शेतकऱ्यांनी या योजनेचा लाभ घेऊन पाण्याची बचत करावी, उत्पादन खर्च कमी करावा आणि शेतीत प्रगती साधावी, असे आवाहन केले आहे.