wheat best variety : रब्बी हंगाम आता सुरू झाला असून, महाराष्ट्रातील शेतकरी गव्हाच्या पेरणीच्या तयारीला लागले आहेत. या वर्षी थंडीची तीव्रता आणि पाण्याची चांगली उपलब्धता यामुळे गव्हाच्या लागवडीखालील क्षेत्र वाढण्याची शक्यता कृषी तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे. अशा वेळी, शेतकऱ्यांनी जास्त उत्पादन देणारे आणि त्याचबरोबर खाण्यासाठी उत्तम दर्जाचे गव्हाचे वाण निवडणे महत्त्वाचे आहे.
शेतकऱ्यांच्या विविध गरजा लक्षात घेऊन, बाजारात उपलब्ध असलेल्या काही प्रमुख गव्हाच्या वाणांची माहिती येथे दिली जात आहे, ज्यामुळे सामान्य नागरिकांना आणि शेतकऱ्यांना योग्य निर्णय घेणे सोपे होईल.
wheat best variety वाण निवडण्यापूर्वी आपली गरज ओळखा
गव्हाचे वाण निवडताना प्रत्येक शेतकऱ्याची प्राथमिकता वेगळी असते. काही शेतकरी एकरी २० ते ३० क्विंटलपर्यंत विक्रमी उत्पादनाच्या अपेक्षेने वाण निवडतात, तर काही शेतकरी कुटुंबाच्या वापरासाठी, मऊ आणि चवदार पोळी बनवण्यासाठी उत्तम प्रतीचा गहू लावतात. त्यामुळे, आपल्या भागातील हवामान, पाण्याची सोय आणि नेमकी गरज यानुसार बियाणे निवडणे महत्त्वाचे आहे.
१. सर्वाधिक उत्पादन क्षमता असलेले वाण
- श्रीराम सुपर ३०३: विक्रमी उत्पादनाच्या बाबतीत ‘श्रीराम सुपर ३०३’ हे वाण खूप प्रसिद्ध आहे. विशेषतः पंजाब आणि हरियाणा राज्यांमध्ये या वाणाची मोठ्या प्रमाणावर लागवड होते. या वाणाची उत्पादन देण्याची क्षमता खूप जास्त असून, जास्तीत जास्त उत्पादन घेण्याची इच्छा असलेल्या शेतकऱ्यांनी या वाणाचा विचार करावा.
२. खाण्यासाठी सर्वोत्तम आणि चवदार वाण
- श्रीराम सुपर १११: उत्तम चव आणि पोळीची प्रत टिकवून ठेवणारे वाण म्हणून ‘श्रीराम सुपर १११’ लोकप्रिय आहे. या गव्हाची सर्वात मोठी ओळख म्हणजे, याची चपाती २४ तास ठेवल्यानंतरही कडक न होता मऊ आणि लुसलुशीत राहते. घरगुती वापरासाठी चवदार पोळीचा गहू हवा असलेल्या कुटुंबासाठी हे वाण सर्वोत्तम आहे.
३. उत्पादन आणि चव यांचा समतोल साधणारे वाण
उत्पादन चांगले असावे आणि गहू खाण्यासाठीही चांगला असावा, अशा मध्यम मार्गाचा विचार करणाऱ्यांसाठी खालील वाण उपयुक्त आहेत:
- अजित १०२ आणि अजित १०८: अजित सीड्स कंपनीचे हे दोन्ही वाण खाण्यासाठी चांगले असून, त्यांचे उत्पादनही समाधानकारक असते.
- पॅसिफिका ९२९४: हे वाण लांब ओंबी आणि चांगल्या दाण्यासाठी ओळखले जाते. उत्पादन आणि खाण्यासाठी दोन्ही दृष्टीने हे वाण उपयुक्त ठरते. याच कंपनीच्या ‘दामिनी’ या रिसर्च व्हरायटीचाही विचार करता येतो.
४. कमी पाणी आणि प्रादेशिक पसंतीचे वाण
ज्या भागांमध्ये पाण्याची उपलब्धता मर्यादित आहे, परंतु गहू पीक घ्यायचे आहे, त्यांच्यासाठी खालील वाण उपयुक्त आहेत:
- लोकवन: कमी पाण्यातही चांगले उत्पादन देणारे हे वाण आहे. लोकवन हे कोणत्याही एका विशिष्ट कंपनीचे संशोधन नसून अनेक कंपन्यांचे बियाणे बाजारात उपलब्ध असते.
- केदार (अंकुर सीड्स): अंकुर सीड्स कंपनीच्या या वाणाला विदर्भ भागातील शेतकऱ्यांची चांगली पसंती मिळाली आहे. खाण्यासाठी हे वाण चांगले आहे.
- मुकुट (माहीको सीड्स): माहीको सीड्स कंपनीचे ‘मुकुट’ हे वाण देखील खाण्यासाठी चांगले असून, उत्पादनही चांगले देते.
निष्कर्ष
गव्हाच्या पेरणीपूर्वी शेतकऱ्यांनी पाण्याची उपलब्धता, जमिनीचा कस आणि आपली गरज (जास्त उत्पादन किंवा उत्कृष्ट चव) याचा विचार करून योग्य वाणाची निवड करावी. योग्य नियोजन आणि वाणाची निवड केल्यास रब्बी हंगामात नक्कीच विक्रमी उत्पादन घेणे शक्य होईल.
