Harbara pahili favarani : रब्बी हंगामातील महत्त्वाचे पीक असलेल्या हरभऱ्याची पेरणी सध्या राज्यात मोठ्या प्रमाणावर सुरू आहे. अनेक भागांत पेरणी पूर्ण होऊन पीक उगवले देखील आहे. हरभऱ्याचे चांगले उत्पादन घेण्यासाठी पेरणीनंतरची पहिली फवारणी अत्यंत निर्णायक ठरते, असे कृषी तज्ज्ञांनी स्पष्ट केले आहे. पेरणीनंतर २० ते २२ दिवसांनी योग्य घटकांचा वापर करून केलेली ही फवारणी पिकाच्या वाढीचा, फुटव्यांचा आणि मर रोगाच्या नियंत्रणाचा पाया मजबूत करते.
Harbara pahili favarani फवारणीची गरज कधी आणि का?
हरभरा पीक उगवून आल्यानंतर सुमारे २० ते ३० दिवसांचा काळ हा त्याची शाखीय वाढ (फुटवे फुटणे) होण्याचा महत्त्वाचा टप्पा असतो. याच काळात पिकाला मर रोगाचा धोका सर्वाधिक असतो.
- उद्देश: पिकाच्या पांढऱ्या मुळांची वाढ करणे, जास्तीत जास्त फुटवे तयार करणे, मर रोगापासून संरक्षण करणे आणि सुरुवातीच्या अळीवर नियंत्रण ठेवणे हा या फवारणीचा मुख्य उद्देश आहे.
उत्कृष्ट उत्पादनासाठी चार आवश्यक घटक
कृषी तज्ज्ञांच्या सल्ल्यानुसार, पहिल्या फवारणीत खालील चार घटक एकत्रित वापरल्यास उत्पादनात मोठी वाढ होण्याची शक्यता आहे:
| क्र. | उद्देश | वापराचे उत्पादन | प्रमाण (प्रति १५ लिटर पंप) |
| १ | पांढऱ्या मुळांची वाढ | ९९% ह्युमिक ॲसिड (उदा. ह्युमि जेल) | ३० ग्रॅम |
| २ | फुटव्यांची वाढ (बायोस्टिम्युलंट) | नॅनो-तंत्रज्ञानावर आधारित उत्पादन (उदा. चॅलेंजर+) | ७ मिली |
| ३ | मर रोगाचे नियंत्रण | आंतरप्रवाही बुरशीनाशक (उदा. एलियट) | ३० ग्रॅम |
| ४ | अळी नियंत्रण | इमामेक्टीन बेन्झोएट ५% घटक (उदा. प्रोक्लेम) | १० ते १२ ग्रॅम |
महत्त्वाचा फायदा: पांढऱ्या मुळांची वाढ झाल्यामुळे पीक जमिनीतील अन्नद्रव्ये चांगले शोषून घेते आणि जास्त फुटवे आल्याने फांद्यांची संख्या वाढते, ज्यामुळे घाटे (शेंगा) लागण्याचे प्रमाण वाढते.
फवारणीची योग्य पद्धत: ‘दाट फवारणी’ आवश्यक
केवळ औषधे वापरून पुरेसे नाही, तर ती योग्य पद्धतीने पिकांपर्यंत पोहोचणे महत्त्वाचे आहे. विशेषतः मर रोगाच्या नियंत्रणासाठी बुरशीनाशक झाडाच्या मुळांपर्यंत पोहोचणे गरजेचे आहे.
- शेतकऱ्यांनी एकरी किमान ८ ते १० पंप (१५० ते २०० लिटर पाणी) वापरावेत. यालाच ‘दाट फवारणी’ म्हणतात.
- दाट फवारणीमुळे औषध जमिनीपर्यंत झिरपते आणि मर रोगावर प्रभावीपणे नियंत्रण मिळवता येते.
निष्कर्ष: योग्य वेळी आणि योग्य घटकांसह केलेली ही पहिली फवारणी हरभरा पिकासाठी एक मजबूत आधारस्तंभ ठरते, ज्यामुळे शेतकऱ्यांना भरघोस उत्पादन मिळण्यास मदत होते.